Bầu Cử Tổng Thống Hoa Kỳ & Trận Chiến Pháp Lý

 


Vương Trùng Dương tổng hợp

 

Sáng Thứ Bảy (7/11) hầu hết hệ thống truyền thông Hoa Kỳ loan tin UCV Joe Biden đắc cử Tổng Thống thứ 46. Tin tức phổ biến đến hàng tỷ người trên thế giới. Trong khi đó TT Trump vẫn “bình chân như vại” đi đánh golf và “đội quân pháp lý” khoảng một nghìn luật sư của ông đã bắt tay vào trận chiến pháp lý tại tiểu bang chiến trường Pennsylvania và vài nơi khác.

Trong khi Ủy Ban Bầu Cử ở vài tiểu bang chưa tuyên bố kết quả bầu cử mà chỉ dựa vào truyền thông mà một số ông/bà lãnh đạo các quao61 gia trên thế giới đã tweet trên Twitter chúc mừng:

Thủ Tướng Ireland Micheal Martin “Joe Biden là người bạn thực sự của Ireland trong suốt cuộc đời mình, tôi mong được làm việc với ông trong những năm tới. Tôi cũng mong được chào đón ông quay về quê hương khi tình hình cho phép”.

Thủ Tướng Canada Justin Trudeau “Hai nước chúng ta là bạn bè, đối tác và đồng minh thân thiết. Quan hệ của chúng ta độc nhất vô nhị trên trường quốc tế. Tôi thực sự mong chờ được cùng làm việc và xây dựng điều đó cùng cả hai”.

Thủ Tướng Đức Angela Merkel trong thông báo “Tôi mong đợi vào sự hợp tác trong tương lai với Tổng Thống Biden. Tình hữu nghị xuyên Đại Tây Dương của chúng ta là không thể thay thế, nếu chúng ta làm chủ được những thách thức lớn của thời đại”.

Thủ Tướng Anh Boris Johnson “Mỹ là đồng minh quan trọng nhất của chúng tôi. Tôi mong muốn hợp tác chặt chẽ về những vấn đề ưu tiên chung của hai bên, từ biến đổi khí hậu đến thương mại và an ninh”, ông viết trên Twitter.

Tổng Thống Pháp Emmanuel Macron “Người Mỹ đã lựa chọn Tổng Thống của họ. Chúc mừng Joe Biden và Kamala Harris. Chúng ta có rất nhiều việc phải làm để vượt qua những thách thức hiện nay. Hãy hợp tác cùng nhau!”

Thủ Tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez “Người dân Mỹ đã lựa chọn Tổng Thống thứ 46 của họ. Chúc mừng Joe Biden và Kamala Harris. Chúng tôi xin gửi lời chúc may mắn và mọi điều tốt đẹp nhất, đồng thời mong đợi hợp tác để giải quyết những thách thức phía trước”

Thủ Tướng Zimbabwe Emmerson Mnangagwa “Thay mặt người dân Zimbabwe, xin nhiệt liệt chúc mừng Tổng Thống đắc cử Joe Biden với chiến thắng của ngài. Zimbabwe chúc ngài luôn thành công trong việc dẫn dắt người dân Mỹ. Tôi mong chờ được hợp tác với ngài, nhằm tăng cường hợp tác giữa hai quốc gia”.

Thủ Tướng Hy Lạp Kyriakos Mitsotakis “Joe Biden là người bạn thực sự của Hy Lạp. Tôi chắc chắn dưới thời ông ấy, quan hệ giữa hai nước sẽ phát triển thậm chí mạnh mẽ hơn”.

Thủ Tướng Nhật Bản Yoshihide Suga “Xin chúc mừng @JoeBiden và @KamalaHarris. Tôi mong muốn được hợp tác với các bạn để củng cố hơn nữa Liên minh Nhật - Mỹ và đảm bảo hòa bình, tự do và thịnh vượng ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và hơn thế nữa”…

Còn nhiều lời chúc mừng nữa của nhiều tổ chức trên thế giới. Báo chí Việt Nam chớp ngay thời cơ loan tải từ mờ sáng Chủ Nhật (8/11) nhưng chưa thấy lời chúc của Thủ Tướng “Made in China” và “Ma-de in Vietnam” (?)

Điều bất ngờ và khá lý thú với các vị lãnh đạo nêu trên chỉ dựa vào truyền thông mà không trao đổi với Tòa Đại Sứ của mình để xác minh kết quả bầu cử để “nhanh nhẩu đoản” trong vấn để ngoại giao. Ngay cả cựu TT Bush con cũng chúc mừng!

Trong khi đó, Tuyên Bố của Tổng Thống Donald J. Trump (Nov 07)

“Tất cả chúng ta đều biết tại sao Joe Biden lại vội vàng giả bộ là người chiến thắng và tại sao các đồng minh truyền thông của ông ta lại nỗ lực hết sức trợ giúp ông ta: họ không muốn sự thật bị phơi bày.

Sự thật đơn giản là cuộc bầu cử này còn xa mới kết thúc. Joe Biden chưa được chứng thực là người chiến thắng ở bất kỳ tiểu bang nào, chưa nói đến bất kỳ tiểu bang nào trong số các tiểu bang có nhiều tranh chấp dẫn tới việc phải kiểm phiếu lại, hoặc các tiểu bang nơi chiến dịch của chúng tôi đưa ra những yêu cầu pháp lý chính đáng và hợp lệ có thể xác định người chiến thắng cuối cùng. Ví dụ: ở Pennsylvania, các quan sát viên pháp lý của chúng tôi không được phép tiến vào theo dõi quá trình kiểm phiếu. Các lá phiếu hợp lệ mới quyết định ai sẽ là Tổng Thống, chứ không phải các hãng tin.

“Bắt đầu từ Thứ Hai (Nov 09), chiến dịch của chúng tôi sẽ bắt đầu khởi tố vụ án tại Tòa để đảm bảo luật bầu cử được tuân thủ đầy đủ và người chiến thắng hợp pháp được xác định. Người dân Mỹ được trao quyền có một cuộc bầu cử trung thực: điều đó có nghĩa là đếm tất cả các lá phiếu hợp pháp và không tính bất kỳ lá phiếu bất hợp pháp nào. Đây là cách duy nhất để đảm bảo công chúng hoàn toàn tin tưởng vào cuộc bầu cử của chúng ta. Điều gây sốc là chiến dịch tranh cử của Biden từ chối đồng ý với nguyên tắc cơ bản này và muốn các lá phiếu được tính ngay cả khi chúng thuộc về các cử tri không đủ điều kiện hoặc đã qua đời. Chỉ bên nào có hành vi sai trái mới cấm quan sát viên ra khỏi phòng kiểm phiếu một cách bất hợp pháp, và sau đó đấu tranh trước tòa để chặn quyền của họ.

“Vậy ông Biden đang che giấu điều gì? Tôi sẽ không nghỉ ngơi cho đến khi Người dân Mỹ có được kết quả kiểm phiếu trung thực mà họ xứng đáng được hưởng và một nền Dân Chủ cần có.”

Tổng Thống Donald J. Trump

Vấn đề bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ khác với tất cả các cuộc bầu cử trên thế giới từ trước đến nay. Hiện nay truyền thông Hoa Kỳ đã khuynh loát tất cả, ngay cả các trang mạng xã hội.

Đây không phải là lần đầu tiên xảy ra trong năm 2020 mà trước đó đã có, điển hình như cuộc bầu cử TT ngày 7/11 năm 2000, lịch sử lại tái diễn nhưng thời điểm đó mọi người ít quan tâm sự thắng/thua giữa 2 UCV Al Gore và G.W Bush (Bush con).

 

Lúc 8 giờ tối ngày bầu cử (7/11), dựa vào thăm dò sau bỏ phiếu, tất cả các đài truyền hình Mỹ đồng loạt đưa tin, ông Al Gore đã thắng ở Florida. Tiếp đó, các tiểu bang chiến trường như Pensylvania và Michigan cũng được thông báo đã bỏ phiếu cho ứng viên Dân Chủ. UCV Cộng Hòa cầm chắc nguy cơ thất bại.

Tới sáng 8/11, khoảng cách giữa hai ứng viên chỉ còn vẻn vẹn 1.700 phiếu. Dù ông Bush vẫn dẫn trước, nhưng theo luật của bang Florida, cách biệt quá nhỏ, chưa đầy 0,5% tổng số phiếu bầu, buộc giới hữu trách phải tiến hành kiểm đếm lại để xem kết quả có chính xác hay không.

Ngày 26/11, Ủy Ban Bầu Cử Florida tuyên bố ông Bush thắng sít sao nhờ hơn đối thủ 537 phiếu, chỉ tương đương gần 0,009% trong tổng số 6 triệu lá phiếu bầu tại tiểu bang này. Song, ông Al Gore không chấp nhận kết quả và tiến hành khởi kiện. Các rắc rối và tranh cãi nảy lửa bùng phát từ đây, khiến cuộc đua giành ghế Tổng Thống Mỹ kéo dài tới 37 ngày.

Ngày 9/12 khi Tòa Thượng Thẩm Florida quyết định cho tái kiểm toàn bộ phiếu bầu của tiểu bang, đặc biệt là hơn 70.000 phiếu bị máy kiểm đếm loại trừ trước đó. Vài hạt đã ôm thùng phiếu ra đếm lại. Các nỗ lực kiểm phiếu độc lập cho những kết quả rất khác nhau, lần thì Al Gore thắng, lần thì Bush thắng, nhưng số phiếu chỉ chênh nhau vài trăm phiếu.

Tuy nhiên, không đầy 24 giờ sau, hy vọng mong manh của ứng viên Al Gore lại tắt ngúm khi Tối Cao Pháp Viện đã vô hiệu hóa quyết định. Với 5 phiếu thuận và 4 phiếu chống, Tối Cao Pháp Viện  ngày 12/12 chính thức tuyên bố, lệnh tái kiểm phiếu của Tòa Thượng thẩm Florida là "vi phạm hiến pháp".

Phán quyết cho thấy UCV Bush có thêm 25 phiếu đại cử tri của tiểu bang Florida, nâng tổng số phiếu đại cử tri giành được lên con số 271. Số phiếu đại cử tri của Al Gore là 266. Kết quả giúp ông Bush đắc cử Tổng Thống năm 2000, dù ít hơn 544.000 phiếu phổ thông tính trên cả nước so với ứng viên Dân Chủ.

Hoa Kỳ là quốc gia thượng tôn pháp luật với tam lập phân quyền: Hành Pháp, Lập Pháp và Tư Pháp. Mọi việc tranh tụng, phán xét… ở Tối Cao Pháp Viện rất quan trọng và người dân Hoa Kỳ tin tưởng và các vị Thẩm Phán ở TCPV.

Nhân đây, trích bài viết ủa tác giả Châu Trinh Phan đề cập đến thủ tục và pháp lý về cuộc bầu cử tại Hoa Kỳ mà nhiều người chưa hiểu cặn kẽ. Đây không phải là bài viết biện hộ cho TT Trump khi truyền thông loan tải UCV Joe Biden mà nguyên tắc pháp lý theo Hiến Pháp Hoa Kỳ.

*

CẢNH GIÁC VỚI FAKE NEWS & CƠ HỘI CHO TRUMP TÁI CỬ

Châu Trinh Phan

Hai hôm nay thực sự là quá mệt mỏi với hàng loạt fake news liên quan đến bầu cử Mỹ. Rất nhiều người cuồng Trump thì chuyển từ thái cực “Trump thắng chắc” sang chửi bới phe “Thổ tả” gian lận, làm rất mất mặt những người ủng hộ Trump chân chính. Đáng tiếc là nhiều người nổi tiếng, KoLs cũng bị ảnh hưởng ít nhiều bởi những fake news đó và đưa ra những nhận định không chính xác. Bài viết này là nhằm làm rõ vài kiến thức cơ bản về bầu cử Mỹ để mọi người hiểu rõ hơn và theo dõi diễn biến chính trường Mỹ khách quan hơn trong khoảng thời gian từ sau bầu cử (3/11) đến ngày tân Tổng Thống nhậm chức 20/1).

PHÂN BIỆT “PROJECTION” VS “OFFICIAL RESULTS”

Đây là điều rất nhiều người nhầm lẫn. Bất kể hãng thông tấn lớn nào như CNN, Fox, MSNBC, RCP, WSJ… dù có đưa projection rằng “Trump đã chiến thắng ở Alabama” hay “Biden đã chiến thắng ở Michigan” thì đều là không chính thức. Chỉ có duy nhất Uỷ ban Bầu cử Tiểu bang mới là đơn vị cung cấp kết quả chính thức tại tiểu bang của họ. Và công bố này thường là rất muộn, có nơi có thể kéo dài vài tuần.

Điều này có nghĩa mặc dù CNN hay FoxNews “project” là Biden đã giành 270 ĐCT hay 300 ĐCT thì nó vẫn chỉ là “dự báo” mà thôi và kết quả thực tế sẽ có thể sẽ rất khác. Ở các kỳ bầu cử bình thường khi có sự thắng bại rõ rệt, một UCV giành được số ĐCT vượt xa con số 270 (ví dụ mùa 2016 Trump được projected là thắng 306 ĐCT) thì các projections đó với kết quả chính thức được công bố về sau thường sẽ giống nhau. Vì lý do này, mọi người vẫn lầm tưởng là projection là kết quả chính thức. Thực ra không phải vậy.

Các tiểu bang vẫn tiếp tục kiểm đếm tất cả số phiếu hợp lệ (mặc dù có thể chiến thắng đã ngã ngũ) và sẽ chỉ công bố sau khi hoàn thành kiểm đếm 100% số phiếu này. Nếu hiểu điều này thì mọi người sẽ ko bị lừa những fake news kiểu như “theo luật thì phải dừng kiểm đếm vào cuối ngày bầu cử” hay “chỉ có bang ABC xin phép Tối Cao Pháp Viện kéo dài thời gian kiểm đếm mà giờ có bang XYZ lại làm thế không xin phép. Thế là gian lận”. Mỗi tiểu bang có luật riêng về cách kiểm đếm, thời gian kiểm đếm và công bố… Họ cũng có cơ chế cho người của các ứng viên tham gia giám sát quá trình kiểm đếm. Nếu có gian lận, sai phạm thì sẽ có quy trình để các bên liên quan khởi kiện, yêu cầu tái kiểm hoặc huỷ bỏ số phiếu nào đó…

Tóm lại: Giả như cuối tuần này, Biden được projected là thắng ở Arizona và Nevada trong khi Trump thắng ở tất cả các tiểu bang tranh chấp còn lại thì Biden sẽ “được cho là” thắng 270 ĐCT và Trump thắng 268 ĐCT. Ket quả này vẫn chưa chính thức. Biden vẫn chưa thể chính thức trở thành President-Elect (mặc dù báo chí có thể vẫn sẽ gọi như thế).

2. HIỂU THỦ TỤC & TIẾN TRÌNH BẦU CỬ MỸ

Cái này rất nhiều nguồn đã nói nhưng xin nhắc lại một số mốc cơ bản:

Ngày 3/11/2020: (Ngày Thứ Ba sau ngày Thứ Hai đầu tiên của tháng 11) là ngày Bầu cử trên toàn quốc ở Mỹ. Họ bầu đủ thứ một lúc chứ không phải chỉ bầu mỗi Tổng Thống. Họ bầu lại 1/3 Thượng Viện, toàn bộ Hạ viện, Thống đốc các tiểu bang; bầu cử Quốc Hội và quan chức địa phương; bầu cử các vấn đề bổ sung ở địa phương của họ (kiểu như trưng cầu dân ý). Nhiều tiểu bang cho bỏ phiếu sớm, cho bỏ phiếu qua bưu điện… Những cái này là đều có từ lâu rồi chứ không phải chỉ mùa này mới có.

Trong vòng 2 tuần sau ngày 3/11: các tiểu bang tiến hành kiểm đếm và công bố kết quả chính thức theo quy trình, luật định riêng của họ. Có nơi được kiểm sớm đếm sớm, có nơi phải chờ đến 7pm ngày 3/11 mới được khởi động việc kiểm đếm.

Ngày 8/12/2020: là hạn chót cho các tiểu bang xử lý dứt điểm các tranh chấp về phiếu bầu. Tức là, sau khi có kết quả chính thức thì ứng viên nào có muốn khiếu kiện về kết quả (bắt đếm lại, cáo buộc gian lận…) thì sẽ kiện và mọi việc kiện tụng sẽ phải xử lý dứt điểm vào ngày 8/12. Điểm này quan trọng vì nó có nghĩa là không có ông UCV nào dở hơi lại đi kiện vì cái Projection của CNN hay FoxNews nói rằng UCV đó đã thua ở tiểu bang ABC nào đó cả. Again, mỗi tiểu bang có quy trình riêng nhưng về cơ bản khi khiếu kiện chưa ngã ngũ thì kết quả bỏ phiếu chưa thể gọi là chính thức.

Ngày 14/12/2020: (Ngày Thứ Hai sau ngày Thứ Tư thứ 2 của tháng 12): Các Đại cử tri (ĐCT) nhóm họp tại thủ phủ của từng tiểu bang để bỏ phiếu bầu Tổng Thống. Số phiếu này sẽ được niêm phong lại và chờ kiểm đếm chính thức tại DC.

Ngày 23/12/2020: (Ngày Thứ Tư thứ 4 của tháng 12) là hạn chót để các tiểu bang gửi phiếu bầu của các ĐCT về trụ sở Quốc Hội ở Washington DC.

Ngày 03/01/2021: Quốc Hội mới được bầu (tại kỳ bầu cử ngày 3/11) sẽ nhóm họp lần đầu tiên tại Washington DC.

Ngày 06/01/2021:  Lúc 1pm, sẽ có phiên họp hỗn hợp đặc biệt gồm cả Thượng Viện và Hạ viện (do Phó Tổng Thống Mike Pence điều hành). Khi đó, các phiếu bầu Tổng Thống do ĐCT bầu hôm 14/12 sẽ được đưa ra kiểm đếm. Nếu không có ai đủ 270 phiếu thì Hạ Viện sẽ bầu Tổng Thống từ 2 UCV có nhiều phiếu ĐCT nhất. Mỗi tiểu bang sẽ được bỏ 1 phiếu. 50 tiểu bang sẽ bỏ 50 phiếu và UCV nào được 26 phiếu sẽ thắng. Nếu nhóm nghị sỹ từ một tiểu bang nào đó bỏ phiếu nội bộ mà không tự phân định được họ sẽ dành phiếu của tiểu bang đó cho UCV nào thì phiếu của tiểu bang đó sẽ không được tính. Hạ Viện sẽ bỏ phiếu đi bỏ phiếu lại bao giờ bầu bằng ra được Tổng Thống thì thôi. Tương tự, 100 TNS ở Thượng Viện sẽ tiến hành bỏ phiếu bầu Phó Tổng Thống. Có điểm đáng chú ý là mặc dù Thủ đô Washington DC được cho 3 phiếu ĐCT trong bầu cử Tổng Thống sẽ không có tiếng nói gì trong cuộc bầu cử Tổng Thống ở vòng này. Sau ngày này thì Tổng Thống mới đắc cử mới chính thức trở thành President-Elect.

3. TƯƠNG LAI NÀO CHO TRUMP?

Sẽ không ngạc nhiên (và với những ai chống Trump thì cũng không nên phẫn nộ) nếu cuối tuần này cả Biden lẫn Trump đều tuyên bố chiến thắng bất kể các projections nghiêng về bên nào vì projections vẫn không phải là kết quả chính thức.

Những ai yêu mến Trump (và không cuồng) thì cũng nên bình tĩnh, đừng thất vọng vì thực ra Team Trump đã có tiên liệu về kịch bản như hiện tại (ý là well prepared) và cửa ngồi tiếp của Trump 4 năm nữa vẫn rất sáng ngay cả khi các hãng thông tấn ở hai phe tả hữu đều cho rằng Biden đã giành được 270 ĐCT (sau chiến thắng dự kiến ở Nevada).

Trump vẫn có nhiều cách để kéo Biden vào kỳ bầu cử “vòng hai” vào tuần đầu tháng 1/2021 tại Quốc Hội Mỹ và sẽ chiến thắng Biden ở đó. Cộng Hòa đang nắm 26 đoàn HNS tiểu bang, Dân Chủ nắm 23 đoàn HNS tiểu bang (và đang có nguy cơ mất tiếp 2 đoàn HNS tiểu bang về tay Cộng Hòa trong mùa bầu cử này). Trong đoàn HNS tiểu bang PA, tương quan lực lượng giữa CH vs DC đang cân bằng nhau. Hai yếu tố sau có thể là ví dụ:

-. Sau khi có kết quả chính thức, Team Trump sẽ kiện đối với kết quả ở một vài tiểu bang mà họ tin rằng có sai phạm, gian lận trong việc kiểm đếm. Tiến đến sẽ phải kiểm đếm lại, ra tòa kiện tụng. Nếu tiến trình này bị kéo dài quá ngày 8/12 thì tình hình rất phức tạp và chưa có tiền lệ nên không rõ sẽ diễn biến như thế nào nhưng không loại trừ khả năng hủy bỏ toàn bộ kết quả bầu cử của tiểu bang đó (đồng nghĩa Biden mất đi vài phiếu ĐCT). Trump được cho là có chút lợi thế nhất định bởi hiện tại Tối Cao Pháp Viện đang có 6/9 thành viên là phe bảo thủ. Tuy nhiên, lợi thế này khá nhỏ bởi thường thì thẩm phán của TCPV khá công minh nên cũng khó có khả năng họ sẽ trắng trợn bênh Trump và Cộng Hòanếu việc khiếu kiện không có chứng cứ xác đáng.

Nếu Biden chỉ chính thức giành được 270 phiếu ĐCT thì khi kiểm đếm vào ngày 6/1/2021, rủi ro Biden bị hụt phiếu là khá cao bởi không loại trừ có Đại cử tri phản thùng (faithless electors), chọn bỏ phiếu cho người khác. Lịch sử ĐCT phản thùng thì có nhiều, nhưng chưa từng có tiền lệ nào ảnh hưởng đến kết quả bầu Tổng Thống. Biết đâu mùa này lại tạo thành tiền lệ. Với Biden thì rủi ro cao hơn bình thường vì chỉ mất 1 ĐCT cũng là mất đa số. Mùa 2016, Trump thắng 306 ĐCT nhưng khi kiểm đếm chính thức thì có tận 10 ĐCT phản thùng. Đó là điều đáng lưu ý.

Tóm lại, phải chờ đến ngày 6/1/2021 thì may ra mới rõ thắng thua. Fan của Trump nên bình tĩnh và fan của Biden đừng có mừng quá sớm.

*

Thứ Hai (9/11) cuộc chiến pháp lý đến Tối Cao Pháp Viện, nơi nầy sẽ trưng ra bằng chứng cụ thể từng sự việc xảy ra từ lá phiếu của cử tri hợp lệ và bất hợp lệ, phiếu bầu qua thư gian lận như thế nào, kiểm phiếu ra sao? Không thể nói khơi khơi theo ý kiến của cá nhân… Nói chung rất nhiêu khê và phức tạp để 9 vị Thẩm Phán duyệt xét.

Cuộc chiến pháp lý nầy sẽ mất nhiều thời gian như năm 2000 để có kết quả chính xác.

Đây cũng là cơ hội cho giới truyền thông “ăn nên làm ra” nhằm khai thác triệt để câu khách.

Thôi thì ngẫm chuyện xưa (2000) để suy luận nay (2020)

Little Saigon Nov 08, 2020

Vương Trùng Dương tổng hợp

 

 

 

No comments:

Post a Comment